"Απεριόριστος έπαινος" Ομαδική έκθεση σε επιμέλεια του Γιάννη Κωνσταντινίδη
2026-06-18 - 2026-09-30 | Underflow Record Store & Art Gallery, Kallirois 39, Athens, Greece
Είναι γεγονός πως, ακόμη και στις μέρες μας, οι εικαστικοί καλλιτέχνες που το προσωπικό τους ύφος αναγνωρίζεται ως πολύπλοκο, ερμητικό, ίσως και απαιτητικό κερδίζουν κάποιο μερίδιο απεριόριστου επαίνου.
Δηλαδή, κερδίζουν κάτι λιγότερο από το ιδανικό. Γιατί ως «απεριόριστος έπαινος» περιγράφεται εκείνος που πηγάζει από μια ενθουσιώδη, γενναιόδωρη και δίχως επιφυλάξεις διάθεση του θεατή ενός έργου τέχνης, η οποία διάθεση γεννήθηκε από το έργο ως ερέθισμα. Και ως διάθεση δεν σκοντάφτει σε «όρους και προϋποθέσεις».
Σήμερα, ο πιο συνηθισμένος λόγος εξαιτίας του οποίου εμποδίζεται η ιδανική εκροή ενθουσιασμού του θεατή προς ένα έργο τέχνης είναι το γεγονός ότι προτού καν το κοιτάξει είναι ενήμερος για το περιεχόμενό του ή ενημερώνεται θέλοντας και μη εξαιτίας της σχετικής διάχυσης πληροφορίας. Κι έτσι, γνωρίζει «τι το έργο θέλει να πει», τελεί υπό την επιρροή μιας ερμηνείας του έργου, την οποία έχει πληροφορηθεί προτού καν το αντικρίσει.
Η «δυσλειτουργία» αυτή δεν είναι φαινόμενο μόνο της εποχής μας, όμως σήμερα το εφέ της έχει πλέον γιγαντωθεί, εξαιτίας του ότι η συνήθεια είναι μια δύναμη ακαταμάχητη και έχουμε συνηθίσει να αποζητάμε την ερμηνεία του προτού εκτεθούμε σε κάποιο έργο.
Εξαιτίας αυτής της συνήθειας μας η ερμηνεία ενός έργου τέχνης είναι σαν μια κουρτίνα που παρεμβάλλεται και μας εμποδίζει να κοιτάξουμε το έργο. Επειδή μας επιβάλει να αναζητήσουμε πρώτα σε αυτό την επιβεβαίωση της ερμηνείας του.
Όπως αναφέρει η Σούζαν Σόνταγκ, στο περίφημο δοκίμιό της με τίτλο «Ενάντια στην ερμηνεία» (βλ. «Against Interpretation») η ερμηνεία, που στηρίζεται στην αντίληψη ότι ένα έργο τέχνης συναπαρτίζεται από στοιχεία νοήματος, ασκεί βία στην έννοια τέχνη. Επειδή καθιστά την τέχνη χρηστικό αντικείμενο. Και καταντά χρηστικό αντικείμενο, γιατί με αυτόν τον ρόλο του το έργο τέχνης μπορεί να καταταχτεί σε ένα διανοητικό σχήμα κατηγοριοποιήσεων. Με πιο σκληρά λόγια, η «τέχνη-χρηστικό αντικείμενο» είναι πρόσφορη (και «εξημερωμένη») προκειμένου να αρχειοθετηθεί.
Κατ’ επέκταση, η νόηση, που παράγει την ερμηνεία γίνεται «υπερτροφική», επειδή «παρασιτεί» εις βάρος της ενέργειας της τέχνης και της ικανότητας της να οδηγεί τον θεατή στον αισθησιασμό.
Η Σόνταγκ σημειώνει ότι η ερμηνεία είναι η εκδίκηση που η νόηση παίρνει από την τέχνη. Και δεν αρκείται σε αυτό, γιατί θεωρεί φιλισταϊσμό το να μην παρατάς με τίποτα το έργο τέχνης στη ησυχία του – το να συναινείς στο ότι η ερμηνεία δικαιούται να σφετερίζεται τη θέση της τέχνης.
Όταν έγραψε πριν από 62 χρόνια το εν λόγω δοκίμιό της, η Σόνταγκ έθετε ως στόχο την αναχαίτιση της παραγωγής νοήματος και της ερμηνείας ενός έργου τέχνης. Σήμερα και ακολουθώντας την τότε προτροπή της, προέκυψε η επιμελητική ιδέα της έκθεσης “Απεριόριστος Έπαινος” (“Unstinting praise”) ως μια υπόσχεση προς τον επισκέπτη της –ισχυρή, ειλικρινής και τίμια όσο και μια γραπτή εγγύηση- η οποία διαβεβαιώνει ότι τα εκτιθέμενα έργα, όλα τους, όσο ανόμοια κι αν δείχνουν, δεν συνοδεύονται από καμιά ερμηνεία τους, γιατί απλώς δεν την χρειάζονται.
Συνεπώς, ο θεατής των έργων μπορεί να τα κοιτάξει ανέμελα και να τα εμπιστευτεί ως εικόνες ικανές να του προσφέρουν μια προσωπική εμπειρία. Επειδή ακριβώς κανένα εξ αυτών δεν είναι κάποια δήλωση ούτε κάποια απάντηση σε ερώτηση. Κανένα τους δεν σχετίζεται με κάτι άλλο. Το ίδιο αποτελεί κάτι. Κι αυτό το κάτι είναι ικανό να προσφέρει μια αισθητική ικανοποίηση στον θεατή, η οποία ως κατάσταση είναι φυσική, αυθόρμητη και ουσιωδώς αδιαχώριστη από τις υπόλοιπες κοινές αντιδράσεις του, ενώπιον κάποιου ερεθίσματος.
Το ιδανικό θα ήταν ο θεατής των έργων της έκθεσης να ανασύρει την έμφυτη αθωότητα του, που προηγείτο κάθε είδους θεωρίας. Να επανασυνδεθεί με κείνη την πρωταρχική ικανότητά του, χάρη στην οποία η τέχνη δεν γνώριζε ακόμα την ανάγκη να πρέπει να δικαιολογεί τον εαυτό της. Να βιώσει την αισθητηριακή διέγερση στην οποία θα τον υποκινήσουν να φτάσει οι μορφές και οι φόρμες των έργων και χάρη στην οποία δεν θα χρειαζόταν να ρωτήσει τι θέλει να πει το έργο, γιατί ο ίδιος θα γνωρίζει διαισθητικά -θα νιώθει (ή έστω θα εικάζει) τι θέλει να πει. Και τότε, χάρη στην αισθητηριακή διέγερσή του ο έπαινός του για το έργο θα είναι απεριόριστος.
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες: Αντώνης Βάθης, Ανδριάνα Βερβέτη, Μαρία Γεωργούλα, Ιωάννα Γκούμα, Παύλος Καραμαρούδης, Ανδρέας Λυμπεράτος, Έλενα Μπούνου, Κώστας Χριστόπουλος, Blind Adam (Θάνος Κυριακίδης), Photo Harrie (Χάρης Κουρκούλης), vaskos (Βασίλης Νούλας και Κώστας Τζημούλης)
Εγκαίνια: Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026, 19:00 – 23:00
Διάρκεια έκθεσης: 18 Ιουνίου – 30 Σεπτεμβρίου
Ώρες λειτουργίας : ΔΕΥ- ΠΑΡ 12:00-20:30, ΣΑΒ 12:00-18:00
